Gebruiksvriendelijkheid

Gebruiksvriendelijkheid omhelst op het gemak waarmee gebruikers het doel van uw website bereiken. Dat doel kan zijn het doen van een aankoop, het vinden van informatie of het aanvragen van een product of dienst.

Engelstaligen gebruiken hiervoor vaak het woord usability.

Het toepassen van usability is gebaseerd op kennis die voortkomt uit ervaring en gebruikersonderzoeken. Ondanks alle afleidingen die op een webpagina kunnen bestaan, dient de website-exploitant ervoor te zorgen dat zo soepel mogelijk naar het doel wordt geleid.

U kunt een eigen draai aan uw website geven, maar u dient zich zo veel mogelijk aan beproefde regels te houden. Deze regels zijn namelijk ontstaan omdat ze succesvol bleken te zijn. Ik zeg zelf altijd: “een website die uitleg nodig heeft is mislukt“.

Afwijken van bestaande conventies is alleen zinvol als u een gebruikersvriendelijker alternatief heeft bedacht of eigenlijk: als uw doelgroep dat vindt!

Het ontwerpen van “gebruikersgecentreerde” websites is een wetenschap en geen kunstwerk. Het verwerken van usability in het functioneel ontwerp is daarom geen taak van de vormgever.

Uw website kan nog zo mooi zijn, als deze onhandigheden bevat, dingen mist of onduidelijk is, dan zult u bezoekers kwijtraken. Oftewel: “form follows function“…

Snelheid

Allereerst moet uw website snel in beeld komen. Gebruikers vereisen dit; ze zijn niet geïnteresseerd in waarom uw website zo traag is. Test daarom regelmatig de snelheid.

Locaties en verwachting

Gebruikers verwachtten bepaalde elementen op vaste plaatsen, zoals uw logo links, daarnaast de menubalk en rechts daarvan een zoekmogelijkheid.

Voorzie uw logo altijd zoveel mogelijk van een begeleidende tekst en zorg dat deze overeenkomt met een eventueel eerder gebruikte huisstijl.

Het logo moet van uitstekende kwaliteit zijn en zichtbaar op alle pagina’s. Laat het logo teruglinken naar uw homepage.

Usability

Navigatie

Menu’s

In de volksmond wordt met navigatie vaak alleen de menubalk bovenaan de pagina bedoeld, maar navigatie omvat daarnaast alle andere elementen die voor uw bezoekers dienen als een wegwijzers door uw website.

Een slechte of ontbrekende navigatie is als proberen je weg te vinden in een drukke bouwmarkt op een gemiddelde zaterdagmiddag.

De menubalk wordt wel de globale navigatie genoemd en is idealiter horizontaal gepositioneerd bovenaan elke pagina. De menubalk bevat maximaal 7 items. Mocht dat aantal niet toereikend zijn, implementeer dan menu’s aan de zijkanten van de diverse pagina’s, zogenaamde lokale navigatie.

Ik ben zelf geen voorstander van uitklap- of pulldownmenu’s als uitbreiding op de menubalk, omdat deze niet altijd op alle devices goed worden weergegeven.

De menubalk omvat in ieder geval “Home“, “Over ons” en “Contact“. Vervang “Home” nooit door woorden als “Terug“, “Start” of “Begin“.

Gebruik geen onduidelijke iconen of andere metaforen. Gebruik ook nooit nummers in de navigatie als niet duidelijk is waar deze voor staan. Iedereen moet de gebruikte menu-items kunnen begrijpen, ook zonder vakinhoudelijke kennis.

De menubalk is bij voorkeur aangevuld met een kruimelpad (breadcrumbs) in een kleiner lettertype. In combinatie met de kleur van reeds bezochte links worden zo drie vragen beantwoord:

  • Waar ben ik?
  • Waar kan ik heen?
  • Waar ben ik al geweest?

Onder aan de pagina bevindt zich nog een navigatiemenu met naast de eerder genoemde items ook links naar bijvoorbeeld disclaimers, privacy informatie, copyright, colofons en de sitemap. Dit wordt de supplementaire navigatie genoemd.

Buttons

Maak buttons altijd duidelijk klikbaar door vorm, labels en de vorm van de cursor.

Gebruik alleen iconen in plaats van labels als de betekenis voor iedereen duidelijk is, zoals het mandje bij de winkelwagen, de envelop voor e-mail, het vergrootglas voor zoeken en de blauwe vogel voor Twitter.

Aanwijzingen

Als er meer content beneden de page fold is, geef dit dan aan door middel van bijvoorbeeld een pijl.

Is de onderkant van de pagina bereikt, geef dan de mogelijkheid om terug naar boven te gaan of link naar de volgende pagina.

Als een proces in verschillende pagina’s is opgedeeld, zorg dat dan op elke pagina duidelijk is welke actie u verwacht van de bezoeker en hoeveel stappen deze nog te gaan heeft.

Vermijd:

  • het blokkeren van de rechtermuisknop
  • het buiten werking stellen van de back-button van de browser
  • horizontale scrollbalken
  • gekleurde verticale scrollbalken
  • te allen tijde popups. Gebruik ze niet voor nieuws, niet voor enquêtes en al helemaal niet voor advertenties!

Formulieren

Formulieren zijn belangrijk voor de interactie met u als website-exploitant, maar ze leiden tot irritaties als ze niet goed worden weergegeven of als fouten niet goed worden afgevangen.

Houd elk formulier laagdrempelig:

  • stel geen overbodige vragen; heeft u echt een klants geboortedatum nodig? is het echt interessant om te weten hoe een bezoeker van uw website heeft gehoord? Mobiele apparaten zijn bedoeld om zo weinig mogelijk te typen, hou daar rekening mee.
  • werp geen obstakels op; een password heeft niet verborgen te blijven als 99% van de bezoekers alleen achter het beeldscherm zit. Reset-buttons zijn ouderwets en hebben eigenlijk geen functie.
  • geef duidelijk aan welke user input wordt verwacht.
  • vertel de gebruiker wat u met de info gaat doen en wat niet.

Als u al over de gebruikers gegevens beschikt, vul dan zoveel mogelijk velden van tevoren in, maar zorg dat deze met één klik geleegd of overschreven kunnen worden.

Gebruik radiobuttons in plaats van dropdownboxen, want deze zijn dan misschien minder ruimtebesparend, ze zijn wel overzichtelijker en vereisen een klik minder. Zorg dat het aanklikken van het woord naast een radiobutton (of checkbox) ook het item aanvinken.

Laat na het versturen van het formulier zien wat de bezoeker heeft ingevuld, zodat dit uitgeprint kan worden.

Zoekmogelijkheid

Sommige gebruikers willen niet allerlei links en buttons aanklikken, maar meteen op zoek gaan naar iets specifieks. De beste reden voor een zoekmogelijkheid is dan ook: als ik het artikel niet kan vinden, dan kan ik het niet kopen!

Zorg daarom dat er vanaf elke pagina gezocht kan worden door alle pagina’s, categorieën of producten heen zonder dat er voor “geavanceerd zoeken” (of iets dergelijks) gekozen hoeft te worden. Laat de zoekacties opslaan in een database, want dit is waardevolle informatie over het gebruik van uw website.

Laat op de pagina met zoekresultaten altijd zien waarnaar gezocht werd. Mochten er geen resultaten zijn, geef dan een lijst met meestgezochte items of doe suggesties. Hou daarbij rekening met spelfouten (“Bedoelde u…”).

Bij een overdaad aan resultaten moet gebruik gemaakt kunnen worden van filters of moet men door meerdere pagina’s heen kunnen bladeren. Toon nooit scores naast de zoekresultaten, want niet iedereen begrijpt hoe die zijn berekend.

Gun uw gebruiker genoeg tijd

Cookies zijn kleine tekstbestandjes die op iemands computer worden geplaatst en die het gebruik van een website bijhouden. Hierin schuilt een privacygevaar en daarom zijn websites vanaf 2012 verplicht het te melden als zij cookies gebruiken.

In plaats van cookies kunnen ook sessies gebruikt worden. Die worden in het geheugen van de webserver bewaard en dus niet op de computer van de gebruiker. Echter, deze kennen een time-out, waardoor het zou kunnen dat uw winkelwagen opeens leeg is als u terug komt van uw lunchpauze.

Welke techniek uw website ook gebruikt om gegevens bij te houden, zorg dat de gebruiker altijd genoeg tijd heeft om zijn of haar doel te bereiken.

Internationalisatie

Wilt u de website in meerdere talen aanbieden, dan kunt u ervoor kiezen om de taal van de gebruikte browser te volgen, maar bied sowieso altijd een keuzemogelijkheid aan.

Deze keuzemogelijkheid moet vanaf elke pagina beschikbaar zijn en vooral niet voorzien zijn van landenvlaggetjes; Duits wordt bijvoorbeeld in meer landen dan alleen Duitsland gesproken.
Gebruik gewoon tekst in de taal zelf (Français in plaats van Frans).

Vertaal niet alleen uw content, maar hou ook rekening met andere datum- en valutanotaties.

Foutmeldingen

U kunt ervoor zorgen dat uw website geen dode links bevat, maar u kunt niet altijd een 404-melding (“Niet gevonden“) vermijden. Bezoekers kunnen tenslotte een verkeerde URL intypen.

Het verdient daarom aanbeveling om op foutpagina’s links te plaatsen naar uw homepage of uw zoekpagina, zodat er altijd een uitweg is.

Zorg dat alle overige foutmeldingen naar de webbouwer worden gemaild en niet op het scherm worden getoond. In plaats daarvan geeft u aan dat u de fout in behandeling zult nemen en toont u manieren om contact op te nemen.

Webwinkel

E-commerce ofwel het runnen van een webwinkel heeft als voornaamste doel verkoop. Uw webwinkel moet zoveel mogelijk een eenvoudig bestelproces faciliteren.

Lees hier meer over de usability voor webwinkels.

Toegankelijkheid

Minder valide mensen hebben behoefte aan een website die vooral makkelijk te lezen en te bedienen is. Hoe toegankelijker uw website, hoe groter uw doelgroep.

Lees hier meer over toegankelijkheid.

Tot slot…

Willem Hendrikx, auteur van Schrijven voor het Beeldscherm, vergelijkt een nieuwe website met het bezoek aan een nieuwe stad; als u op zoek bent naar bezienswaardigheden, gebruikt u de navigatie als wegwijzers, het zoekscherm als VVV-kantoor en de sitemap als plattegrond.

De juiste content bepaalt of u een bezienswaardigheid wilt gaan bezichtigen en interne links wijzen u naar andere, soortgelijke bezienswaardigheden.

Referenties op deze pagina:
het doel van uw website
De snelheid van uw website testen
Usability voor webwinkels
Over toegankelijkheid

Laat een reactie achter

Uw e-mailadres wordt niet getoond. Verplichte velden zijn gemarkeerd met een *